Naxsh Bannar Ad

جینۆساید كورد
2014/10/03 18:19
نوسەر: جینۆسایدی کورد

چیرۆكی جینۆسایدی ئێزدییەكان: داوای مناڵەكەیان لێكردم بیكوژن قیژاندم بەسەریاندا

وەڕگیًڕان و داڕشتنەوەی: تەها سلێمان

ئەم چیرۆكەی ئەنفالكردن و جینۆسایدكردنی ئێزدییەكان، بە هەموو پێوەرو ماناكان لە گەڵ ئەنفالی 1988 لێكەوە نزیكن، لە 1988 ژن و پیاوەكانیان لەیەكتر جیادەكردەوە، لە ئەنفالی ئێزدییەكان لە 2014 هەمان كردار ئەنجامدراوە، لە 1988 پیاوەكان كوژراون لە 2014 بەهەمان شێوە، لە 1988 سەروەت و سامانەكانیان بەبەرچاویانەوە تاڵاكنكرا، لە ساڵی 2014 بەهەمان شێوە، ئێستا باگوێ‌ لە چیرۆكێكی تەواو هاوشێوەی جینۆسایدی ئێزدییەكان لە 3-8-2014 لە گرعوزێر بگرین.

هاووڵاتییەكی مووسڵ 2 كچی ئێزدی لە داعش دەكڕێت

كجانى ئيزدى

عەمشە عەلی ئەلیاس ئال خالتی تەمەن 1995 لە ئۆردگای گرعوزێر، هاوسەری “خەلیل خەلەف رەشۆ فەقیر ئال میسكی زازا”، داود خەتاری نووسەرو توێژەر بەم شێوەیە چیرۆكی عەمشەی دیكۆمێنت كردوە، هەروەك عەمشە دەڵێ‌”: رۆژی 3-8-2014 ئێمە لە گرعوزێر بوین، هەلهاتین و بە سێ‌ كاتژمێربەپێ‌ گەشتینە “خەبازیە” لە تەنیشت گوندێكی نزیك لەچیا، لەشەقامەكە پەڕیمانەوە بەرەو رێگایەكی گڵ، لەوێ‌ ئۆتۆمبێلێكی زۆرمان بینی وامان تەسور كرد پێشمەرگەبن و هیچ مەترسیەكمان لێیان نەبوو، بینیمان ئۆتۆمبێلی سپییان پێبوو، لەناكاو ئاڵای رەشیان هەڵكرد، لەناوچەی “شەلۆ”وە هاتن، چوار دەوری كەس و كارەكەمانیان گرت كە ئێمە نزیكەی “200” كەس دەبوین، بانگیان كردین بوەستین، ئەوەی هەڵهات یەكسەركوشتیان، قسەیان لەگەڵ كەس نەكرد، بەڵكو بەشێوەیەكی عەشوائی هەڵسان بەكوشتنی خەڵك، ئاڵۆزی و هاوارو قیژە لەناو خێزانەكان بەرزبویەوە، لێرەو لەوێ‌ قوربانی كەوتن.

دەگەیشتنە هەركەسێك پێیان دەوت لەسەردەم بكەوەو یەكسەرلەو شوێنە دەیانكوشت، دواتر دەستیان كرد بەجیاكردنەوەی ژنەكان لە پیاو، دوای پیاوەكانیان جیادەكردەوەو پێیان دەوتن لەسەردەم بكەوە یەكسەر دەیانكوشت، بەچاوی خۆم بینیم هاوسەرەكەم “خەلیل خەلەف رەشۆ”و براكەی “نایف خەلەف رەشۆ”و خەزوورم “خەلەف رەشۆ”یان كوشت.

لەخێزانەكەمان من و مناڵە بچووكەكەم “موئەید”و برای هاوسەرەكەم و خەزوورم و هاوسەرەكەم بووین، بەچاوی خۆم بینیم زیاتر لە “50” كەسیان كوشت، لەم كاتەدا هەندێ‌ كەس لە عەشرەتی “الفقرْ”ی عەرەب، پارچەیەك مەڕی زۆر “ئاژەڵی سپی” یان دالەبەرو بردیان، لە جوڵە وەستام ومناڵەكەم لە دەستم كەوتە خوارەوە، كەوتمە سەرزەویەكە چونكە توانای بەرگرتنی ئەو هەڵوێستە ترسناكەم نەبوو.

لە پێشچاوم دەستڕێژیان لە هەمووپیاوەكان كرد، سێ‌ لەداعشەكان هاتن بۆم و داوایان لێمكرد لەگەڵیان سەربكەوم بەڵام من رەدم كردەوە، بۆیە دوایان لێمكرد مناڵەكەمیان پێبدەم بۆ ئەوەی بیكوژن منیش قیژاندم، و هەوڵیاندا مناڵێكی تەمەن “10” ساڵان بكوژن، یەكێك لەخزمەكانم كە لەگەڵ من بوو هێرشی كردە سەریان و ویستی رزگاری بكات، لەم كاتەدا كەسێك خانەوادەی “ئال حەسەن مەعۆ” دەستڕێژی گولەی لێكردن و داكۆكی لێكردین، بەڵام لەبەر زۆری داعشەكان بە دووگولە بەركەوت و گیانی لەدەستدا.

  بەڵام ئەم مناڵەی رزگاركرد، ئەگەر ئەم پیاوە ئێزدیە نەبوایەو شەهیدیان نەكردایە، ئەم مناڵەیان دەكوشت بەڵام سەرقاڵ بوون بە رەمیكردن لەم پیاوە ” بە روونی پیاوە ئێزدییەكە بوە بەفریاد رەسی مناڵە- تەها سلێمان”، دواتر سەریان خستمە سەرئۆتۆمبێل، ئەوكات كات “9”ی بەیانی بوو، چواردەوری ئۆتۆمبێلەكانیان گرت و گەشتینە بنكەی پۆلیستی سەرووی “تەل شیمال” ئۆردگای “سیپا شێخ خدر”، كۆمەڵێك ئافرەت و مناڵی زۆر كۆبوینەوە، گریان و هاوارو فیزاح، دیمەنی غەریب و سەیر، خواردن “سەمون و ماس”یان بۆهێناین، بەڵام هەموان رەدیان كردەوە نانەكەیان بخۆین.

یەك كاتژمێرماینەوە، ئافرەتێكی ئێزدی لە عەشیرەتی قەیرانیە كە خەڵكی ئۆردگای سیپا شێخ خدر بوو پێیانی ووت”: بۆچی ئاوا مامەڵەمان لەگەڵ دەكەن خۆئێمە نەتانمان كوشتوە؟ پێمانیان ووت: ئێوە ئێستا كافرن، لەدینەكەتان رزگارتان دەكەین و بەبۆنەی ئیسلامەوە دەڕۆنە بەهشت، سەریان خستینە سەرپاس بەرەو بەعاج، خەسوومیان لێجیاكردینەوە “خناف خەلەف قاسۆ”، لەڕێگا كۆمەڵ كۆمەڵ تەرمی ئێزدیمان لەسەر ساترەكان دەبینی بەسەریەكا كەوتبوون.

كاتێك لە پرسگەی “چوار ڕیانی گرزرگ” بەئاسمانا تەقەیان دەكردو شرینیان بەسەرمانا هەڵدەدا، گەشتینە بەعاج، خستمانیانە ناو قوتابخانەیەك و هەزاركەس بووین و چواركاتژمێرماینەوە، داوایان لێكردین واز لەبیرو باوەڕمان بێنین و ببینە ئیسلام، پێمان ووتن ئێوە هەمووپیاوەنمانتان كوشت چۆن واز لە ئاینەكەمان بێنین. مۆڵەتی “10” رۆژیان بۆداناین و وتیان دوای ئەوە لێپرسینەوەتان لەگەڵ دەكەین.

  بەڕێگای پاس گواستینیانەوە بۆ موسڵ، لە بنكەی پۆلیسی شەنگال راوەستاین، تەرمان لەسەر شەقامەكان دەبینی، كۆمەڵێكی تر لەئافرەت و مناڵیان لەگەڵ سەرخستین، دوای هەموو ماوەیەك لە رۆشتن دەیانوەستاندین و بەكامیرای ڤیدۆ وێنەیان دەگرتین، داوای شیرم لێیان كرد بۆمناڵەكەم و پێیانم ووت لەوكاتەی هەموو پێداویستیەمانم لەكاتی رەمیكردنی هاوسەرەكەم رەمیكران، شیرێكی بۆگەنیان پێدام كە مناڵەكەم نەیخوارد، بەدرێژای رێگا دەگریاو دەیوت”: میمی میمی ئای شیرم دەوێ‌.

گەشتینە هۆڵی “كلاكسی” لە موسڵ، بۆهەریەكێك سەمونێكیان پێداین، سەموونەكەم بە ئاو نەرم كردو دام بەمناڵەكەم و بەبێخواردن مامەوە، خوشكی مێردەكەم هەوڵیدا سەمونەكەی لەگەڵ دابەش بكەم رەدم كردەوە، چونكە وێنەی كوشتنی هاوسەرەكەم و براكەی لەپێشچاوم، خوێندنەوەی قورعان بەدرێژایی كات لەسەماعەكانەوە، مناڵەكان نەیاندەتوانی بخەون، ئێمە بەپاسەوانە داعشەكانمان دەوت لەهۆڵەكان بچنەدەرەوە بەڵام بەبەردەوام لەناو قاعە بوون.

شوێنەكە تەنگەوەر بوو، نەماندەتوانی رابكشێین و بخەوین، نەیاندە هێڵا لەگەڵ یەكتر قسەبكەین، پاسەوانە داعشەكان رەوشت و هەڵس و كەوتیان نارێك بوو، لەهەموو سوچێكەوە كامێرە وێنەی دەگرت، ئێمە هەموومان یەك مۆبایلمان پێبوو، لەماوەی حەوت رۆژدا بەو مۆبایلە پەیوەندیمان بەكەس و كارمانەوە دەكرد لەكاتژمێری سێی بەیانی تا شەشی بەیانی، پەیوەندییەكان لەژێربەتانیەوە بوو، دوای بە بوونی مۆبایلەكەیان زانی لەناو هۆڵەكە بۆیە هەموانیان پشكنی بە تایبەت مناڵەكان كاتێك مۆبایلەكەیان لای “ب، خ، م” دۆزییەوە لەناو گۆرەویەكانی خستیانە ژوورێكی تاكەكەسی بەبێ‌ نان و ئاو، دوای سێ‌ رۆژ تەرمەكەیان هێنا تێكدرابوو بەئەستەم هەناسەی دەدا.

پێیان وتین دەتانێرینەوە بۆ ماڵەكانتان، دە رۆژ لەوێ‌ ماینەوە، ئێمە لەتەمەنی بیست ساڵدابووین، لەچەندماڵێك لە موسڵ دابەشیان كردین، دەركەوت لەوماڵانە كچی تری زۆری لێیە، ئەو خاوەی ئێمەی لێبووین چوار نهۆم بوو زۆر گەورەبوو، یەكێك لە ئەمیرەكانیان هات “30” كچی لێمان برد، ووتی دەچین بۆسوریا. ئەوان جوانەكانیان هەڵدەبژارد، هەموویان رەدیان كردەوە لەگەڵ ئەمیرەكە بڕۆن كە خەڵكی موسڵ بوو، هەموویان دەستیان بەگریان و هاواركرد، بەڵام پاسەوانەكان پاڵیان نان سەربكەونە سەرئۆتۆمبێلەكان كە خەڵكی موسڵ  و كورد بوون داریان هەڵدەگرت و لە كچەكانیان دەدا.

هەموو رۆژێك بە تەمەنەكانی موسڵ دەهاتن و ئەوكچانەی بەدڵیان بوایە بە “15” هەزار دینار دەیانبرد، ئافرەتی شوونەكردوو نەمایەوە، ئێمەی ئافرەتە شووكردوەكان “40” كەس زیاتربووین ماینەوە، رۆژانە دەریان دەكردین بەتەنیا مامەوە بۆ ماوەی “15” رۆژ، داوایان لێكردم مناڵەكەم بكوژم و رزگارم بێت لە خۆی و گریانەكانی، لەهەمان رۆژ لەماڵێكی داخراو مامەبوومەوە، لەكاتژمێری “2”ی پاش نیوەڕۆ مناڵەكەم گریاو هەوڵمدا دەرگام بۆبكاتەوە رەدی كردەوە.

ئەوان سێ‌ پاسەوان بوون، دەرگاكەم شكان، بینیم پاسەوانەكان خەوتوون، ئاوم خواردەوەو دام بەمناڵەكەشم، كاتژمێر “12”ی شەولەماڵەكە دەرچووم، لەگەڵ مناڵەكەم كەوتمەڕێ‌ بۆماوەی چواركاتژمێر، من بەبێ‌ زانیاری رێم دەكرد تاگەشتمە شەقامێكی گشتی كاتژمێر “4”ی بەیانی، پیاوێكی بەتەمەنم بینی سكاڵای خۆمم بۆكرد، پێیمی ووت”: ئێزدییەكان “كرفانی” نەفرەتی خوا لە داعش و هەڵس و كەوتەكانیان، ژمارەی تیلەفۆنی براكەمم دایەو پەیوەندیمان پێوەكرد.

موراد برای “عەمشە” پێمانی ووت”: ئەوپیاوە پرسیاری لێم كرد عەمشە خوشكتە، من ترستام ئەوە مفخخە بێت، بۆیە ویستم تەئكیدی لێبكەمەوە، پێمی ووت وەك كچەكەم دەبێـت لە ماڵەكەم و هیچی ترسێكی لەسەرنیە، سێ‌ جار ووتی “بەتاوس مەلك” ترسی لەسەرنیە.

لەباری ئەمنی ئەودوای چیرۆكی رزگاركردنی عەمشەو گەیاندنی بەدهۆك تۆمارنەكراوە، هەروەك داود موراد خەتاری دەڵێ‌”: دوای رزگاركردنی موسڵ بڵاوی دەكەمەوە”.

عەمشە بەم شێوەیە كۆتایی بەچیرۆكەكە دێنێ‌ و دەڵێ‌”: هەمووجارێك دەیانەویست ئەم مناڵە پاكە بكوژن، سەرەڕای ئەوەی هەموو قوربانیەكانی شەنگال بێتاوانن و هیچ گوناهێكیان نیە، بەڵام من پارێزگاریم لێكرد، ئەوەی لەسەرمە تۆڵەی باوكی و مامەكەی و تەواوی شەهیدانی شەنگال بكەینەوە، شەنگال ناكرێ‌ و داكۆكی لە خاكەكەمان و پیرۆزییەكانمان دەكەین، سەرەڕای قوربانی و زیانەكانمان,

 ئا: داود موراد خەتاری، سەرچاوە بەحزانی نێت

بۆچوون