Naxsh Bannar Ad

جینۆساید كورد
2014/11/09 9:07
نوسەر: جینۆسایدی کورد

دوای شاڵاوی جینۆسایدی ئێزدییەكان: چادرگای خانكێ‌ لێوان لێو لە ئازارو ژان

ئا: تەها سلێمان
بەشی دووەم

ئا: تەها سلێمان

دوای شاڵاوی جینۆسایدی ئێزدییەكان ِ

8-11- 2014 وەك ساڵانی نەوەدەكان، بەڵام ئەمجارەیان بەكامیرای باش و لایپتۆپ و تۆماركەری باشەوە، سواری تەكسییەك بووم و خۆم گەیاندە “گەراج”ی دهۆك، لەوێشەوە سەركەوتمە سەرتەكسییەك و بەرەو دهۆك بەرێكەوتم، شانسم باش بوو، شۆفێری تەكسیەكە “گەردین” دوای “10” ژیان كردن لە “بەریتانیاوە، گەڕابوەوە كوردستان، شارەزایی و هۆشیارییەكی باشی هەبوو، بۆیە بەگفتوگۆو پرسیاری هێمنانە رێگای نێوان “هەولێر- دهۆك” كۆتایی پێهات.
لەدهۆكیش هەردوو هاوڕێم “ئەبوسامان و سوهەیب” چاوەڕێم بوون، لەكاتی گەیشتنم راستەوخۆ بەرەو “خانكێ‌” بەڕێكەوتین، لەڕێگا پێشنیاری ئەوەیان پاروویەك نان بخوین، وتم نا، گەیشتن بە شوێنی ئیشەكە گرنگترە.
لەخانكێ‌ موهەند شەنگالی وەك رۆح سوكیە هەمیشەییەكەی و ئەبومەروان وەك پیشەی خاكێتی خۆی، چاوەڕوانی منیان دەكرد، بۆ ئەوەی شتێك لە ئامانجی هاتنەكەم بچنمەوە.
خانكێ‌ و ئاوارەی ئێزدییەكان؟
7دوای ئەوەی داعش پەلاماری شەنگال و شوێنی نیشتەجێبوونی ئێزدییەكان دەدا، شارۆچەكەی “خانكێ‌” دەبێتە یەكێك لەو شوێنانەی زۆرترین ئاوارەی ئێزدی رووی تێدەكەن، جگە لەنزیكی “خانكێ‌” لە سنوورو شوێنی نیشتە جێبوونی ئێزدییەكان، هەربۆخۆی “خانكێ‌” زۆربەی هەرە زۆری دانیشتوانەكەی “ئێزدین”، كە رەنگە ئەمە یەكێك بێت لەهۆكارەكان كە زۆرترین ئاوارەی ئێزدی بۆی هاتوەو لێرە لەنێو ژیانی كولە مەرگی و سەختا، رۆژەكانیان بەرێدەكەن.
ئەو دیمەنانەی لێرە ئامادەبونیان هەیە ناتوانرێ‌ بە ئاسانی بخرێنە رستەوە، من گەشتمە “خانكێ‌” كۆپلەیەك شیعری “جەمال غەمبار” لە قەسیدەی “وەرزە ئاڵەكانی عەدەم” كە بۆ تاوانی ئەنفالی نوسیبوو، هاتەوە یاد، كە دەڵێ‌”: مەسیح وتی كێ‌ ئەنفالم بۆ دەخاتە رستەوە لەخاچەكەم دێمە خوارێ‌ بۆی”.
رێك وایە كێ‌ هەیە بتوانێ‌ دیمەنەمانی “خانكێ‌”و ئاوارە ئێزدییەكان بخاتە رستەوە؟ با هەموان تاجی مرۆڤایەتی بخەینە سەری؟ كەس ناتوانێ‌ و كەسیش پڕكێشی و بوێری ئەوە ناكات؟
بەڕێوەبەری چادرگەی خانكێ‌؟
8پرسیاری ئەوەم كرد كێ‌ سەرپەرشتی ئەم چادرگەیە دەكات؟ ئایا ئیمكان هەیە بیبینم و هەندێ‌ پرسیاری لێبكەم و زانیاری لێوەربگرم؟ هاوڕێ و هاوپیشەم “موهەند شەنگالی” تەلەفۆنی بۆكردو ئەویش سەرباری سەرقاڵی فەرمووی لێكردین و بەنێو ئەو هەموو دیمەنە دڵ تەزێنەدا بەرەو ئۆفیسەكەیان بەرێكەوتین.
11 هەزار خێزان و 65 هەزار ئێزدی لێرەیە؟
دەیان جەغفەر حەموو، بەڕێوەبەری چادرگەكە یان “كامپ” بۆی روون كردینەوەو وتی: لە یەكەم رۆژی شاڵاوەكانی داعش بۆ سەر شەنگال و ئێزدییەكان، ئێمە وەك كۆمەڵێك گەنج و رۆشنبیری ئێزدی و خانكێ‌، بەخۆبەش چووین بە پیری ئاوارەو كەس و كاری قوربانییەكانەوە، چوار لیژنەی سەرەكیمان بۆ كارەكان پێكهێنا” لیژنەی قاتابخانەو هەیكەلەكان، لیژنەی رزگاربوان، لیژنەی دیكۆمێنتكردن، لیژنەی كۆمەك و هاوكاری”، بەڵام لە ڕاستیدا ئیشە زۆر لە توانای ئەو لیژنانەی ئێمە قورسترو سەخترە، چونكە ئەوەی لێرە روودەدا ئاسان نیە بە قسەكردن و نوسین باس بكرێ‌.
دەیان دەڵێ‌”: دانیشتوانی خانكێ‌ لە بنەڕەتدا 25 هەزار كەسەو لە 90%یان ئێزدین، بەڵام ئێستا 65 هەزار ئاوارەی ئێزدی لێیە، واتا نزیك سێ‌ بەرامبەر دانیشتوانەكەی خۆی، لەكۆی ئەو 11 هەزار خێزانە 7000 هەزار خێزان لە دەرەوەی خێمەو چادرن و تەنها 4000 هەزار خێزان لەناو خێمەن، ئەوانی تر لەنێو كەلاوەو شوێنە جیاجیاكانی ترن.
هەشت خێزان و یەك تەوالێت و حەمام؟
ئەو بەڕێوەبەرە دەڵێ‌”: بە هەشت خێمەو خێزان تەنها یەك تەوالیت و یەك حەمانیان هەیە، تا ئێستا نە نەوت و سۆپا، نە بەتانی و پێویستی پاراستن لە سەرماوسۆڵە، هیچ شتێكی وایان پێنەگەیشتوە.
ئەوەش دەخاتە روو ئەو “1” ملیۆنەی كە بڕیاری حكومەتی عێراقیە بدرێ‌، تا ئێستا بە سەدان خێزان نەگەیشتوە، لەكاتێك خێزانی وا هەیە “1” دیناری لە باخەڵدا نیە، روونتریشی دەكاتەوەو دەڵێ‌”: رۆژی وا هەیە لیژنەیەك دێت تەنها 10 بۆ 15 خێزان بۆ پێدانی 1 ملیۆن دینارەكە بەرێدەخەن.
94 كەس گیان لە دەست دەدەن؟!
9دەیان ئەوەی بۆ جینۆساید كورد پشڕاست كردەوە، كە نەخۆشییەكی زۆر لە نێو خێزانەكان بڵاو بوەتەوە، لە سەرەتاوە تا ئێستا بەهۆی نەخۆشی و كاریگەری خراپی شوێنەكەیانەوە تا ئێستا “94” ژن و پیرو مناڵ گیانیان لە دەستداوە، ئێمە لەجارێ‌ زیاتر سەرووی خۆمان و بەرپرسانمان ئاگادار كردوەتەوە، بەڵام بە پیرەوە هاتنەكان لە ئاستی پێویست نین و گەر دۆخەكە بەم شێوەیە بەردەوامی هەبێت، ئەوە خراپتر دەبێت و كاریگەری زۆر خراپ لەسەر ئەم ئاوارانە دادەنێ‌.
پەلە بكەن تكایە؟
دەیان جەعفەر حمو داوا دەكات و دەڵێ‌: هەموو شتێك واز لێبێنن، تەنها بۆ ئەم وەرزە ئەمانە بۆ ئاوارەكان پەیدا بكەن ” چاكردنی جێگای نیشتە جێبونیان، دابین كردنی بەتانی و دۆشەك، سۆپاو نەوت، خۆراكی مانگانەی پێویست، پەلەكردن لە پێدانی ئەو ملیۆنەی حكومەتی عێراق”، بۆ ئەوەی بەلایەنی كەم لەم دوومانگەی وەرزی زستان رزگاریان بێت و دواتر پلانی تر دابنرێ‌.
لەناو ئاوارەكانی “خانكێ‌” پیاوەكان رەق و وشك هەڵاتوو، ژن و كچەكان لێوبەبار، مناڵەكان دوور لە یاری و قوتابخانەو خشییەكانی مناڵی”و هەر رۆژەی هەواڵی گیان لە دەستدانی ئازیزێك و بە پێچەوانەشەوە هاتنەوە یان رزگاربوونی ئازیزێك لە چنگی رەشی داش.
لەكاتی ئامادەكردنی ئەم راپۆرتە، گەنجێك هاتە نزیكمەوەو وتی”: ژن و پیاوێكی بەتەمەن، لە گەڵ مناڵێكی 3 ساڵان لە دەستی داعش بە پارە رزگاركراون. لە بەشی سێیەم ئەو بەسەرهاتە دەخوێننەوە.

بۆچوون