Naxsh Bannar Ad

جینۆساید كورد
2014/12/15 15:44
نوسەر: جینۆسایدی کورد

1193 سكاڵاكارو شاهیدحاڵ ” بەشی پێنجەم”

بە پێی بەڵگەنامەكانی دادگای باڵای تاوانەكانی عێراق، 1193 سكاڵاكارو شاهیدحاڵ لە دۆسیەی ئەنفال سكاڵایان تۆماركردوەو وەك شاهیدحاڵ شاهیدییان داوە، ئەمە یەكێك بوە لە بەڵگەنامە گرنگەكان و دادگای باڵای تاوانەكان وەك بەشێكی گرنگ پشتی پێبەستوەو بایەخی گرنگی پێی داوە، ئێمە لێرەدا بەشێك لە قسەكان و شاهیدحاڵی ئەوان وەك نموونەیەكی گرنگ و دیكۆمێنتكراو لەلایەن دادگای باڵای تاوانەكانەوە دەخەینە روو.

ئا: تەها سلێمان
بەشی پێنجەم
سكاڵاكارەكانی دۆسیەی ئەنفال

چواردەیەم: حمەلاو مەجید ئەحمەد

تەمەن 1965، پیشە كاسب، شوێنی دانیشتن سلێمانی، من لە گوندی “سەرگەڵو” دادەنیشتم، ئەوكاتە ژمارەی دانیشتوانی گوندەكە “500” خێزان بوون و سەرقاڵبوون بە ئیش و كاری كشت و كاڵی، تۆپباران بە رێگای تۆپی دوورهاوێژو فڕۆكە بەردەوامی هەبوو بۆ سەرگوندەكە، لە ساڵی 1988 رۆژێك فڕۆكە كەوتە ئاسمانی سەرگوندەكەو پاش تۆپباران هەشت كەسی كوشت، جارێكی تر پێش دەستپێكردنی شاڵاوەكانی ئەنفال دیسان بە قەسفی فڕۆكە سێ‌ كەسی تر” عوسمان و هەردوو كوڕەكەی زاناو دانا” كوژرا. دوای ئەوە لە مانگی شوباتدا شاڵاوی ئەنفال دەستی پێكرد، لە هەمانساڵدا هێزێكی زۆری سەربازی لە سنوری سلێمانی بەرەو دۆكان كۆكرابوەوە، ناوچەكە كرابوە چوار میحوەرو هێرش دەستی پێكردو بەرە بەرە پێشڕەویان دەكردو قەسفی ناوچەكەش بە چەكی كیمیاوی بەردەوام دەكرا، ماوەی هێرشە بیست رۆژی خایاند، دانیشتوانی گوندەكان نەیاندەتوانی لە گوندەكانیان بمێننەوە، ناچاربوون بەرەو سنورەكانی ئێران هەڵبێن، بەشێك لە خزمەكانم لە گەڵیان بوون و لە ناویاندا براكەم “ئەحمەد مەجید ئەحمەد” و هاوسەرەكەی “سەبریە سەعید ئەحمەد” و مناڵەكانی، هێزەكانی عێراق دایان بەسەرگوندەكەداو هەمووشتێكیان بەتاڵانبرد. دواترو دوای لێبوردنی حكومەت خەڵكەكە لە ئێران گەڕانەوەو لە ناویاندا هەشت كەس لە خزمەكانم لە گوندی سۆنیا نیشتە جێبوون، بەڵام جارێكی تر لە ناوگوندەكە چواردەوریان گیراو بە ڕێگای ئۆتۆمبێلی سەربازی “ئیڤا” هێنران بۆ “چوارقوڕنە” و لەوێشەوە بۆ “هەولێر” و خرا زیندان. من لە سلێمانی بووم، لەو رۆژانەدا بوو یەكێك لە گیراوەكان ئاگاداری كردم خۆی بینیویەتی كەس و كارەكەم لە هەمان زیندان بوون و دوای بەشێكیان رەوانەی “نوگرە سەلمان” كراون، لەوانە كچی مامەكەم “مەرێم سەعید ئەحمەد” و مێردەكەی دوای بەربوونیان گەڕانەوە سلێمانی و گیڕایانەوە كە مناڵەكەیان لە نوگرە سەلمان گیانی لە دەستداوەو تەرمەكەیان لە دەرەوەی قاعەكە ناشتوە، بەڵام زیندانی كراوەكان لە پەنجەرەكانەوە بینیویانە كە سەگێك تەرمەكەی لە گۆڕەكە دەرهێناوە.
من سكاڵام لە دژی سەدام حوسێن و عەلی حەسەن مەجیدو هەموو تۆمەتبارەكان لە ناو قەفەسی تۆمەتباری هەیە.

پانزەیەم: سەڵاح قادر مەحمەد ئەمین

تەمەن 1978، پیشە كاسب، شوێنی دانیشتن گوندی مالومە، من لە گوندی مالومە نیشتەجێم، خێزانەكەم لە نۆكەس پێكهاتبوون، من و براكانم “ئاوات و بەرزان” لە گەڵ داپیرم گوڵزار عەلی حسن” رۆشتین بۆ ماڵی مامم لە سلێمانی بە مەبەستی سەردانیكردن، دوای سێ‌ بۆ چوار رۆژ هەوڵمان بیست كە گوندەكەمان لەلایەن جەیشی عێراقیەوەو بە تۆپ و فڕۆكە لێی دراوە، خەڵكەكەی ناچار بەرەو سنووری ئێران هەڵاتوون، لە ناویاندا “دایك و باوك”م، لە رێگاو لە گوندی “چاڵاو” بە چەكی كیمیاوی قەسفكراون و توانای رێكردنمان لە دەستدا، كاتێك هەواڵی لێبوردنمان بیست لە رێگای باپیرمانەوە گەڕاینەوە بۆ ناوچەی “قەڵادزێ‌”و خۆمان تەسلیم بە حكومەت كرد، یەكسەر باوكم و دایكم و مامم و دوان لە براكانم “سەلام و ئەحمەد” دەستگیركران و رەوانەی هەولێركران. داپیرم “حەلاو” بۆی گیڕامەوە كە لە زیندان ئازاری زۆریان چەشتوە، لەوێ‌” زیندانی تۆپزاوە” پیاوەكانیان لە ژن و مناڵ جیاكردوەتەوەو هەروەها پەككەوتەو پیرەكانیشیان جیاكردوەتەوە. لە ساڵی 2004 دادگای لێكۆڵینەوەی سلێمانی ناردیان بە شوێنمداو كۆمەڵێك ناسنامەیان خستەبەردەمم، یەكێكیان باوكم و یەكێكی تریان برایەكەم و پێیان راگەیاندم لە گۆڕێكی بەكۆمەڵ لەناوچەی موسڵ دۆزراونەتەوە.
من سكاڵام لە دژی سەدام حوسێن و عەلی حەسەن مەجیدو هەموو ئەوانە هەیە كە لە ناو قەفەسی تۆمەتباریدان.

شانزەیەم: عومەر عوسمان مەحمەد

تەمەن 1964، پیشە خانەنشین، شوێنی دانیشتن سلێمانی، كاتێك كە لە 18ی شوباتی 1988 شاڵاوەكانی ئەنفالی یەكەم دەستی پێكرد، من پێشمەرگە بووم لە سەرگەڵوو بارەگامان لە “باخ سمەر” بوو، لەوكاتەدا جەیشی عێراقی هەموو جۆرە چەكێكی بەكارهێنا، تەنانەت چەكی كیمیاویش لە زۆربەی ناوچەكان بە تایبەت گوندی ” سەرگەڵو، بەرگەڵو، باخ سمەر، مالومە، زێوكە، گەڵاڵە”، ئێمە دانیشتوانی گوندەكانمان ئاگاداركردەوە كە زۆر گرنگە گوندەكانیان جێبێڵن، لە بەر ئەوەی حكومەتی عێراقی چەكی كیمیاوی بەكاردێنێ‌. لە 19ی شوباتی ئازاری 1988 لەو ناوچەیە پاشەكشێمان كرد لە بەر كەمی تەقەمەنی و كەمی پێشمەرگەكانمان. لە كاتی پاشەكشێمان بینیم “200 بۆ 300” سەر ئاژەڵ سەربڕاون كە هەمووی هی خەڵكەكە بوو، لە 22ی ئازار 1988 كاتێك بە تەواوی پاشەكشێمان كرد بۆ ناوچەی “ئالان” فڕۆكەكانی حكومەت بە ئاسمانی ناوچەكە دەفڕین، لە كاتژمێری 2ی دوانیوەڕۆ هەڵسان بە كیمیابارانكردنی ناوچەكە، هەندێ‌ لە سارووخەكان نەدەتەقینەوە، بەڵام سارووخێك لە سەر سەربانی بارەگاكەمان تەقیەوەو بەركەوتم، دوای ئەوە هەستم بە ئازارێكی زۆر لە جەستەمدا كرد هەروەك پارچەیەك كارەبا، بەڵام وەعیم لە دەستنەدابوو، دوای ماوەیەك هەستامەوەو بینیم ئەوانەی لە گەڵم بوو جەستەیان بەبێ‌ سەرماوە، دەست و قاچم بە بڕاوی بینی، لە ناویاندا ” شەهید شێخ عەزیز، مامۆستا رووف، دكتۆر هادی، شوان، ئاجار، عوسمان، وەلاْ،، لۆئەی” هەمویان شەهید ببون و ئەمانەش ” ئەحمەد، دكتۆر كاوە، مەحمەد حسن، بكرگەڵاڵی” برینداربوون، لە خەڵكی گوندەكە ” عوسمان و ناسر” برینداربوون و هەروەها ژنێكم بینی یەك پارچە سوور بوو، هەستم بە ئازارێكی زۆر دەكرد، خەڵك هاتن بۆ یارمەتیدانمان، بردینیان بۆ سنووری ئێران و بە رێگای ئۆتۆمبێلی مەدەنی، گەیاندینیانە نەخۆشخانەی “بانە”، من تووشی “غەیبووبە” ببوم، كاتێك هەستامەوە پێیان راگەیاندم كەمن لە نەخۆشخانەم لە “تەهران”، لە نەخۆشخانە تا مانگی 10ی 1988 مامەوە، هەموو جەستەم یەك پارچە برین بوو، ئەوەتا ئیستاش شوێنی برینەكان ماون ئەتوانن بیبینن كە هەموو كاریگەری كیمیاوییە.
من سكاڵام لە دژی ئەوانە هەیە كە بەشداری شاڵاوەكانی ئەنفالبان كرد.

بۆچوون