Naxsh Bannar Ad

جینۆساید كورد
2014/12/23 10:01
نوسەر: جینۆسایدی کورد

دوای ئازادکردنی شنگال ‌

رێكه‌وت ئیسماعیل ئیبراهیم‌
زامی شنگال تەنها بەئازادکردنی کۆتایی نایەت، چونکە ئیتر شنگال تەنها خاڵی وەرچەرخان نییە لەمێژووی هاوچەرخماندا. لاپەڕەی شنگال لەمێژوودا تەنها دوو رووداو یاخود دوو بەرواری تەسلیمکردن‌و ئازادکردنی نابێت، بەڵکو ئەو لاپەڕەیە زۆر لەوە زیاترو وردتر دەبێت.
ئەگەر بمانەوێت بزانین ئەو لاپەڕەیەی مێژوو سبەی رۆژە، کاتێک (ئەمڕۆ دەبێتە مێژوو) چی دەنووسێت لەسەر شنگال ئەوە دەبێت بزانین سەرەتا مێژوو وەکو فەلسەفەو وەکو زانست چی دەنووسێت‌و چی لەسەر لاپەڕەکانی تۆمار دەکات؟
مێژوو رووداوەکان تۆمار دەکات، ئەوانەش کە رووداوەکان دروست دەکەن‌و رۆڵی تێدا دەگێڕن، رۆڵی باش‌و رۆڵی خراپ دیسان تۆماریان دەکات. بەئاوابوونی خۆری داعش‌و سەرلەنوێ ئازادکردنەوەی ئەو ناوچانە راستیەکان ون نابن‌و‌ ناسڕێنەوە، چونکە قوربانیەکانیش بۆ خۆیان بەشێکی بەرچاوی ئەو مێژووە تۆمار دەکەن.
ئەوەی داعش بەخەڵکی شنگال‌و ناوچەکەی کرد بۆ ماوەیەکی زۆر درێژ لەکۆنەستی هەموو تاکێکی کورددا وەکو زامێکی قوڵ دەمێنێتەوە. پەیدابوونی داعش‌و کردەوەکانی بەرامبەر بەخەڵکی کوردستان وادەکات سەرلەنوێ خەڵکی کوردستان بەزۆرێک لەچەمک‌و بنەما سیاسی‌و نەریت‌و بەها کۆمەڵایەتییەکانی خۆیدا بچێتەوە، چونکە یەکێک لەو راستیانەی داعش بۆ ئێمەی سەلماندەوە ئەوەیە کە هەتا هەرێمی کوردستان مابێت‌و کۆمەڵگای عەقڵ داعش دراوسێی بن، ئەوە پڕۆسەی ئەنفال هەمیشە قابیلی دووبارە بوونەوە دەبێت.
ئەوەی بۆ ئێمە لەقۆناغی پاش رزگارکردنی شنگال‌و ناوچە کوردستانیەکانی دیکە گرنگە ئەوەیە کە چۆن لەمەوپاش ئەو لاپەڕانەی مێژوو بخوێنینەوە، چۆن بتوانین ئەو مێژووە یاخود ئەو رووداوە مێژووییە بەخوێندنەوەیەکی زانستیانە ببەستینەوە بەمڕۆمان و ئایندەمانەوە.
دەبێت سیاسەتی کوردی‌و سیاسەتوانی کوردی ئیتر شێرپەنجەی بیرچوونەوەی مێژوو لەهزری خۆیاندا دەربێنن، چونکە هەموو بیرچوونەوەکانی مێژوو، دووبارەبوونەوەی هەمان مێژوو بەدوای خۆیاندا دەهێنن. مەگەر مێژوو زانستی رەخنەگرتن‌و هەڵسەنگاندنی زانستیانەو پێداچوونەوە نییە؟ مەگەر کەسان‌و مرۆڤەکان خۆیان نەخشی مێژوو ناکەن، مەگەر مێژوو خۆی هەمووی جێگا پەنجەی مرۆڤەکان نییە؟ کەواتە دەبێت هۆکاری مرۆیی زۆر بەباشی لەم دۆخەدا هەڵسەنگێنین.
یەکێک لەو هەڵسەنگاندنانە کە دەبێت لەمەو پاش زۆر بەتوندی‌و بەوردی حسابی لەسەربکەین ئەو هۆزە عەرەبانەن کە هاوسنورن لەگەڵ ناوچە کوردستانییەکان یاخود ئەوانەی لەناوچە سنوورییەکاندا لەچوارچێوەی سنورەکانی هەرێمی کوردستاندا لەگەڵماندا دەژین. ئەوە داعش نەبوو کە لەسوریاوە وەکو سپایدەرمان بگاتە شنگال‌و ئەو کارەساتە بخولقێنێت، ئەوە ئەو هۆزە عەرەبانەبوون کە لەدوای پڕۆسەی ئازادی عێراقەوە لەژێر سێبەری «کوردی دڵپاک» دا، لەناو هەرێمی کوردستاندا، لەسەر سفرەی هاوسێ کوردەکانیان نانیان دەخواردو کوڕەکانی ئێمە لەپێشمەرگەو ئاسایش گیانیانی دەپاراستن. لەسەعدیەو جەلەولا هەمان ئەو چیرۆکە قەبیلە دڕندەکانی عەرەب لەهۆزی کەروی بەرامبەر بەکوردەکانی ئەو شارانەیان دووبارەکردەوە. لەکەرکوکیش لەرۆژی ئاڵای کوردستاندا ئەو ئاوارە عەرەبانەی کە لەوشارەدا دەپارێزرێن‌و بەخێو دەکرێن‌و داڵدە دراون، هەر ئەوان بوون کەلەدژی هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لەو شارە کوردستانییەی بەلافاوێک خوێنی ئێمە پارێزراوە، ئاڵای داعشیان بەرامبەر بەئاڵای کوردستان بەرزکردەوەو بەوەشە نەوەستان هێرشیان کردە سەر خوێندکارانی کوردو دەیان کەسیان بریندارکردن. بۆیە خوێنی رژاوی میللەتمان‌و کچان‌و ژنانی ئەنفالکراوی شنگال ئەوەمان لێدەخوازێت کە ئیتر لەمەودوا لەجیاتی وەهمی برایەتی نێوان پەت‌و گەردن، مشک‌و جەواڵ، خوێن‌و زەروو، حەقیقەتی مێژوو، زاکیرەی مێژوو بخەینە نێو میشکمانەوە. بەهەموو پێودانگ‌و یاسایەکی ئاسمانی‌و زەمینی دەبێت هەموو ئەو هۆزانە بکرێنە ئەودیو سنوورەکانی هەرێمی کوردستانەوەو هەموو تاوانبارە ناسراوەکانیشیان لەهەر شوێنێک بن بەزۆربێت یان بەخواهیشت، بەسیاسەت بێت یان رێککەوتن، دەستگیربکرێن‌و بخرێنە بەردەم یاسا. تەنها بەوجۆرە دەتوانین ئیدعای ئەوە بکەین کە شنگالمان بەڕاستی ئازاد کردووە. لاپەڕەی یەکەمی ئەو مێژووەی شنگال ئاماژەیە بەتەسلیمکردنی ئەوشارەو نووسینەوەی ئەو قەدەرە رەشە، بەر لەنووسینەوەی لاپەڕەی دووەم‌و سنگ دەرپەڕاندن بەئازادکردنی شنگالەوە، جارێ لاپەڕەی یەکەم حسابی خۆی دەخوازێت..
بۆچوون