Naxsh Bannar Ad

جینۆساید كورد
2016/04/20 13:42
نوسەر: جینۆسایدی کورد

نزیكەی چوار هەزار ئێزیدی بێ سەروشوێنن

لە دوو ساڵی رابردوودا ئێزیدییەكان رووبەڕووی كارەساتێكی گەورە بوونەوە، ئێستەیش نزیكەی چوار هەزار لە كوردی ئێزیدی بێ سەروشوێنن، ئەمڕۆ چوارشەم ئەوان جەژنی چوارشەمی سوور بەڕێوە دەبەن كە وەك دەستپێكی ساڵێكی نوێ‌ لێكدانەوەی بۆ دەكەن.

Yezidis trapped in the Sinjar mountains walk to safety

جەژنی چوارشەمی سوور یەكەم چوارشەمی مانگی نیسانە، بە ساڵنامەی شەرقی، بۆ ئێزیدییەكان بە كۆتاهاتنی ساڵ و دەستپێكی ساڵێكی نوێ هەژمار دەكرێت، لە سیماكانی ئەم جەژنە، كوڕان و كچان لە بەشێك لە گوندەكان لە ئێوارەی رۆژی پێشترەوە گوڵاڵەسوورەیان كۆ دەكەنەوە و بە دەرگەی ماڵەكانیاندا هەڵدەواسن. هێلكە رەنگاوڕەنگ دەكەن و وەك هێماكانی بوون، دەیبەخشنەوە و پاشان یاری پێ دەكەن و دەیخۆن. بە بڕوای ئێزیدییەكان، ئەم جەژنە جەژنی “خوڵقانە” و مرۆڤایەتی لەوساتەوە دەستی پێ كردووە.
دوو ساڵە لە جەژنی سەری ساڵدا، ئێزیدییەكان تەنیا بایەخ بە بۆنە ئاینییەكانیان دەدەن و دوور كەوتوونەتەوە لە جەژن گێڕان و خۆشی و شادییەكانیان بەخەم و چاوەڕوانی بۆ زێدی خۆیان و گەڕانەوەی ئازیزانیان بەڕێ دەكەن.
بە گوێرەی ئامارە فەرمییەكانی بەڕێوبەرایەتی كاروباری ئێزیدییەكان لە وەزارەتی ئەوقاف و كاروباری ئاینی، شەش هەزار و 386 ئێزیدی كە لە سێ‌ هەزار و 526 ئافرەت و دوو هەزار و 680 پیاو پێك هاتوون، لەكاتی داگیركردنی شنگال لەلایەن داعشەوە رفێنراون.

xairi20416b

خەیری بوزانی بەڕێوەبەری گشتیی كاروباری ئێزیدییەكان لە وەزارەتی ئەوقاف بۆ “وشە”ی روون كردەوە، تا ئێستە دوو هەزار و 579 ئێزیدیی ژێر دەستی داعش رزگار كراون، لەناویاندا 931 ئافرەت، 325 پیاو، لەو ژمارەیەدا 655 منداڵی كچ و 668 منداڵی كوڕ بوون.

بوزانی ئاماژەی بەوەش دا، لە ئێستەدا سێ هەزار و 807 كەسی ئێزیدی، لەناویاندا هەزار و 940 ئافرەت و هەزار و 867 پیاو لەژێر دەستی داعش ماونەتەوە و شوێنبزرن.

داعش وەك كۆیلەی سێكسی مامەڵە لەگەڵ ئافرەتانی ئێزیدیدا دەكات و سەرچاوەكان دووپات لەوە دەكەنەوە بەشێك لەوان لە مووسڵ و بەشێكیان بۆ سووریا گواستراونەتەوە، لە هەمان كاتدا ئێستە ژمارەیەك گۆڕی بەكۆمەڵ لە شنگال دۆزراونەتەوە كە پێشبینی دەكرێت رووفاتی نزیكەی هەزار كوردی ئێزیدییان لەخۆ گرتبێت.

328

پەری شێخ نووری سەرپەرشتیاری گۆڕە بەكۆمەڵەكان لە وەزارەتی كاروباری شەهیدان بە “وشە”ی راگەیاند، لە سنووری شەنگال 20 تا 25 گۆڕی بەكۆمەڵ هەیە، لەلایەن وەزارەتەكەیانەوە تیمی تایبەت بە هەڵدانەوەی گۆڕە بەكۆمەڵەكان هەیە و لە توانایاندایە ئەو گۆڕانە هەڵبدەنەوە، هاوكات لە دهۆك لێژنەیەكی باڵایان پێك هێناوە بۆ بە دیكیۆمێنتكردنی تاوانەكانی داعش و نوێنەری جڤاتی رۆحانی ئێزیدییەكانیشی تێدایە و “هەركات ئەوان داوایان كرد دەست بەهەڵدانەوەی گۆڕەكان بكەین، ئێمە ئامادەین”.

بەگوتەی مەحموود حاجی ساڵح وەزیری كاروباری شەهیدان و ئەنفالكراوان، لەو 25 گۆڕە بە كۆمەڵەدا، پێشبینی دەكەن تەرمی زیاتر لە هەزار كوردی ئێزیدیی تێدا بێت.

DSC_0840

زۆرینەی ئێزیدییەكان لە كوردستان و عێراق و جیهان لە ساڵانی رابردوو روویان لە لالش دەكرد و كۆ دەبوونەوە و یادی سەری ساڵ و جەژنەكەیان بەرز رادەگرت و جەژن و شایی و خۆشییان ئاوێتەی یەك دەكرد، بەڵام ئەوان ئێستە خەمبارن و بەشێكی زۆریان لە شەنگال نەماون و لە نێو كەمپەكان و ژیانی ئاوارەیی گوزەر دەكەن.

عەلی كەریم سەرۆكی ئەنیستیتۆی كورد بۆ مافەكانی مرۆڤ بۆ “وشە” دەڵێ‌، “یەكێك لە سیما جوانەكانی كوردستان پێكەوەژیانی ئاشتییانەی پێكهاتە جیاجیاكانی كوردستانە، ئەمەیش یەكێك بووە لە نهێنییەكانی سەركەوتنی كوردستان كە خەباتی لە پێناو مانەوەدا كردووە. لە بەرامبەرادا ئەم پێكەوەژیانی ئاینییە یەكێكی تر بوو لەو خاڵانەی كە دوژمنانی كورد ویستوویانە لەو رێگەیەوە ناكۆكی بخەنە نێوان پێكهاتەكان”.

كەریم روونی دەكاتەوە، “ئێزیدییەكان كوردی رەسەنن و نابێ هیچ جیاوازییەك بكرێت لە بەرامبەر جیاوازیی ئاینییان و وەك هەموو پێكهاتەكانی تر دەبێت مافی بەشدارییان هەبێت لە گشت بوارەكانی ژیان و لە پۆستە سیادییەكانیشدا بەشدارییان هەبێت”.

39758news1.783871 thumbgen

زانیاری لەبارەی ئێزیدییان

* تا ئێستە ئامارێكی فەرمی نییە، بەڵام بەگوێرەی ئامارە نافەرمییەكان ئێزیدییەكان ژمارەیان دەگاتە نیو ملیۆن كەس كە بەسەر هەردوو پارێزگەی دهۆك و مووسڵدا دابەش بوون. 90% یان لە نزیك پارێزگەی مووسڵن. هاوكات لە وڵاتانی جیهاندا ژمارەی گشتییان دەگاتە نزیكەی یەك ملیۆن كەس.

* ئێزیدییەكان دوو كتێبی پیرۆزییان هەیە كە لە جلوە و مەسحەفا رەش پێكهاتووە.

*لالش كە دەكەوێتە ناوچەیەكی چیایی 60 كم لە رۆژئاوای مووسڵ بە پەرستگەی سەرەكییان هەژمار دەكرێت.

ئێزیدییەكان زۆرینەیان بە (توركیا، سووریا، ئێران، جۆرجیا و ئەرمینا) و زۆر ناوچەی تر لە ئەوروپا بڵاو بوونەتەوە، بەتایبەت لە دوای شەڕی داعش، روویان لە ئەڵمانیا كرد.

ئێوارەی بەر لە سەری ساڵ، داگیرسانی چرا بەڕێوە دەبەن و هێلكە رەنگاوڕەنگ دەكەن و بە منداڵەكاندا دەبەخشرێتەوە و دڵیان خۆش دەكەن. هاوكات سەردانی گۆڕستانەكانیان دەكەن و سەر لە ئازیزە كۆچكردووەكانیان دەدەن.

*لە ماڵپەڕی ووشەوە” ماكوان عزەت”

بۆچوون