Naxsh Bannar Ad

جینۆساید كورد
2016/08/27 15:31
نوسەر: جینۆسایدی کورد

پرسی بێسەروشوێنكراوانی تاوانی جینۆساید لە كوردستان؟

تەها سلێمان
ناساندن
بە پێی پێوەرەكانی كۆمیتەی نێودەوڵەتی سەلیبی ئەحمەر، پێناسەی كەس یان كۆمەڵە كەسێكی بێسەرو شوێنكراو، بەم شێوەیەی خوارەوەیە”: كەسی بێسەرو شوێنكراو، ئەوانەن كە دابڕوان لە لە خێزانەكانیان، یان “ئەو كەسانەی كە خێزانەكانیان لە بێسەرو شوێنكردنیان ئاگادار نەكراونەتەوە”. ئەمەش بە پشت بەستن بە زانیاری سەلمێنراو، كە وەك ئاكامی “ململانێی چەكداری، یان ململانێی و شەڕی نێو دەوڵەتی، یان ململانێی ناوخۆی و شەڕی ناوخۆیی، یاخود توندو تیژی نێودەوڵەتی و ناوخۆیی، یان رووداوی نەخوازراوی نێووڵات”.
چوارچێوەی یاسایی
لە ساڵی 2006، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی رێكەوتنێكی فەرمی واژۆكرا، تایبەت بەو كەسانەی بە زۆر بێ‌ سەرو شوێنكراون. ئەم رێككەوتنە لە ساڵی 2010 چوەتە بواری جێبەجێكردنەوەو لەسەر پێنج ئاست هەوڵی چارەسەركردنی پرسی بێسەرو شوێنكردن و بێسەرو شوێنكراوان دەدات، وەك ئەنجامگیری كۆنگرەی مانگی شوباتی 2003.
ئەو پێنج سێكتەرەی وەك بنەما بۆ كارلەسەركردنی پرسی بێسەرو شوێنكردوان دیاری كراوە، ئەمانەی لای خوارەوەن:
یەكەم: قەدەغەكردنی بێسەروشوێنكردن.
دووەم: ئاشكراكردنی چارەنووسی بێسەروشوێنكراوان.
سێیەم: سەرپەرشتیكردنی دۆسییەی كەسی بێسەرو شوێنكراوان.
چوارەم: سەرپەرشتیكردنی دۆسیەی رووفاتی قوربانیەكان و زانیاری تایبەت لە بارەیانەوە.
پێنجەم: هاوكاری و یارمەتیدانی بێسەروشوێنكراوان.
ژمارەی ئەو دەوڵەتانەی كە رێكەوتننامەكەیان واژۆكردوە، تا ساڵی 2012 “91” دەوڵەتەو دەوڵەتی عێراق لە ساڵی 2010 رێككەوتنەكەی واژۆ كردوە. هەنگاوی یەكەم بۆ جێبەجێكردنی ئەو ئیلتزامەی دەكەوێتە سەر ئەو دەوڵەتانەی رێككەوتنەكەیان واژۆكردوە، پێویستە رێكاری یاسایی بگرنە بەر بەمەبەستی پێشكەشكردنی هاوكاری بۆ ئەو دەوڵەتانەی كە لەم بوارە پێویستیان بە پاڵ پشتیە، بە سوود وەرگرتن لە یاسا مرۆییەكانی تایبەت بە پرسی بێسەروشوێنكراوان.
نموونە
لێرەدا نموونەیەك دەخەینە ڕوو، بۆ نموونە”: لە نەوەدەكانی سەدەی رابووردوو، زیاتر لە “40000” چل هەزار كەس وەك ئاكامی ململانێكانی یوگسلافیای پێشوو، بێسەرو شوێنكراون، هەروەك ژمارەی بێسەرو شوێنكراوان لە ململانێی چەكداری رواندا نزیكەی “60000” هەزار كەس بوون، یاخود تراژیدیای تسونامی كە وا ئەژمار دەكرێ‌ ژمارەی 70%ی قوربانیەكان بێسەرو شوێنن”و ئەمانەو چەندین نموونەی تری سەلمێنراو، كە لێرەدا ناتوانین بیاخەینە ڕوو.
بەڵام نموونەكە بۆ ئەوەیە كە ئەوە پشت راست بكەینەوە، كەلەم سێ‌ جێگایە، ئاستی هاوكاری و هەماهەنگی و یارمەتیەكان لە ئاستێكا بوون، كەبەلایەنی كەم توانیان بەشێك لە ئازارو برینی كەس و كاری بێسەرو شوێنكراوان كەم بكەنەوەو ببنە هۆكارو پاڵنەر، لە ساڕێژكردنی برینەكانیان، ئەمەش لە چوارچێوەی ئەو ئیلتزامە نێودەوڵەتیەی لەم بارەوە كەوتبوە سەرشانیان وەك ئەركێكی مرۆیی. كەچی بە پێچەوانەوە لە وڵاتێكی وەك عێراقدا كردەوەكە پێچەوانەیە، كە لەخوارەوە بەوردی باسی دەكەین.
پێناسەیەكی گشتی بۆ بێسەرو شوێنكراو لە عێراقدا
لە عێراقدا، پرسی كەسانی بێسەرو شوێنكراو گفتوگۆیەكی زۆر هەڵدەگرێ‌ و پێناسەی جۆراو جۆری بۆ دەكرێ‌. ئەكرێ‌ لە كۆی ئەو پێناسانەی بۆ ئەم پرسە دەكرێ‌، بەم شێوەیە كۆیان بكەینەوەو دەست نیشانیان بكەین”: قوربانیانی كورد لەسەردەستی حكومەتی عێراقی و بە دیاریكراوی بەعس كە لەخوارەوە وردتر باسیان دەكەین، قوربانیانی شیعەمەزهەب بە دەستی فەرمانڕەوایانی بەعس، قوربانی جۆراو جۆر بەدەستی بەعس، قوربانیانی شەڕی نێوان عێراق و ئێران، قوربانیانی پەلاماردانی كوێت و شەڕی كەنداو، قوربانیانی جەنگی رووخانی بەعس لە ساڵی 2003، قوربانیانی بێسەروشوێنكراو لەسەردەستی هێزە سیاسییە شیعیەكان، قوربانیانی بێسەروشوێنكراو لەسەردەستی هێزە سیاسییە سونی مەزهەبەكان، قوربانیانی بێسەروشوێنكراوی كورد لەسەر دەستی گروپ و رێكخراوە تیرۆرستیەكان لە دوای 2003، هاوڵاتیانی بیانی بێسەرو شوێنكراو لە عێراقدا، قوربانی و بێسەرو شوێنكراوانی ئەندامان و سەربازانی هێزە عێراقیەكان” و تاد..
كەهەریەك لەمانەی سەرەوە، ئەكرێ‌ وەك پاكێجی سەرەكی دۆسییەی بێسەرو شوێنكراوان لە عێراق مامەڵەی لەگەڵ بكرێ‌، بەڵام زۆر گرنگە تێبینی ئەوە بكرێ‌، لەناو ئەم پاكێجە سەرەكیەدا، چەندین ناو نیشان بۆ پرسی بێیەرو شوێنكراوان هەیەو هەریەكەشیان تایبەتمەندی خۆیان هەیەو نابێ‌ بەدەر لەو چوارچێوەیە مامەڵەیان لەگەڵ بكرێ‌.
هەروەك ئێستا ئامارو ژێدەری فەرمی و نافەرمی ئاماژە بەوە دەكەن، كەژمارەی قوربانی و بێسەرو شوێنكراوان لە عێراقدا “1” یەك ملیۆنی تێپەڕاندوە، ئەوانەی لەسەردەستی رژێمی بەعس و بەوانەشی لەدوای 2003وە بێسەرو شوێنكراون.
كوردستان و پرسی بێسەروشوێنكراوان
كوردو كوردستان و پێكهاتەكانی لەباشوور، بەردەوام لەبەردەم هێرش و پەلاماری دڕندانەی رژێمە یەك لەدوای یەكەكانی عێراقدابوون، سەرەڕای بەرگری و روو بەڕوو بوونەوە، بەڵام هێشتا قوربانی بێشومارو بێئەندازە دراوە. ئێمە نامانەوێ‌ بگەڕێینەوە بۆ مێژووی دوورو درێژ، تەنها بەرچنەیەك لە ئەنجام و قوربانیەكانی سەدەی رابووردوو، هاوكات ئەم سەدەیەی تیای دەژین دەكەین. ئەم بەرچنەیە یان ئەم نموونەی باسی دەكەین، ئەوەمان بۆ دەسەلمێنن كە تاوان لەدژی نەتەوەیەك لە سەرخاك و نیشتمانەكەی، هەروەك لەدژی تەواوی پێكهاتەكانی تری نیشتەجێی سەرئەم خاك و نیشتمانە، لە زۆربەی كاتەكاندا گەشتووتە لوتكە، بە ئامانجی لەنێوبردن و قڕكردن و سڕینەوەی لەسەر نەخشەی مرۆڤایەتی و نیشتمانەكەی.
بیرهێنانەوەی تاوانەكان و ژمارەی قوربانیەكان “نموونە”
*جینۆسایدو بۆمبارانی قەڵادزێ‌ لەساڵی 1974، كە تا ئێستا ناسنامەی بەشێك لەقوربانیەكان نادیارەو نەناسراوەتەوە.
*جینۆسایدی كوردانی فەیلی لە ساڵی 1980، كە تا ئێستا ناسنامەو چارەنووسی “20 بۆ 25” هەزار گەنج بێسەرو شوێن و نادیارە.
*جینۆسایدی رەگەزی نێرینەی بارزانیەكان لە ساڵی 1983و پێش ئەو بەروارەو دوای ئەو بەروارەش كە تا ئێستا چارەنووسی هەزارانیان نادیارە.
*جینۆسایدو كیمیابارانی هەڵەبجە، لە 16-3-1988 كە جگە لە قوربانیەكان تا ئێستاش سەدان كەس بێسەرو شوێنن و چارەنوسیان نادیارەو سەدانی تریش روو بەڕووی چەندین كێشەی یاسایی و پرسی دووناسنامەیی بوونەتەوە، لەنێوان دەوڵەتی ئێران و هەرێمی كوردستاندا.
*جینۆسایدی ئەنفال 1988، 9ی شوبات بۆ 6-9-1988، كە چارەنووسی دەیان هەزاركەس لە ژن و مناڵ و پیرو پەككەوتەو گەنج نادیارە.
*قەتڵ و عامی راپەڕینی بەهاری 1991ی گەلی كوردستان و گرتن و لەناودان و بێسەرو شوێنكردنی هەزاران گەنج، كە تا ئێستا چارەنووسیان نادیارە.
*گرتن و زیندانی كردن و دواتریش كوشتن و لەسێدارەدانی دەیان هەزار گەنج، بە پاساوی بوونی ئینتمایان بۆ هێزو لایەنە سیاسییە بەرهەڵستكارەكانی حكومەتەكانی عێراق، كە تا ئێستاش چارەنووسی هەزارانیان نادیارە.
*جینۆسایدی ئێزدی و پێكهاتەكانی تر وەك “مەسیحی، شەبەك، كریستیان”، لە سنووری دەشتی موسڵ و قەزای شەنگال، كە تا ئێستا چارەنووسی زیاتر لە “3000” هەزاركەس نادیارە.
*خراپترین نموونەش تا ئێستا چارەنووسی سەدان كەس لە شەڕی ناوخۆی كوردستان لە 1991 بەرەو سەرەوە نادیارن و كەس و كارەكانیان تا ئێستا بەدوای زانیاری لە بارەیانەوە وێڵن.
كۆی ئەم نموونانەو ئەوانی تریش، بەسەریەكەوە دەكەنە سەرووی “200” هەزار مرۆڤی سیڤیلی بێسەرو شوێنكراو، وەك ئەنجامی ئەو تاوانانەی دژ بە گەلی كوردو كوردستان و پێكهاتەكانی ئەنجام دراون، بەتایبەت لە ساڵی 1963 كە حزبی بەعس دەبێتە حاكم و حكومڕانی عێراق تا پێش رووخانی لە 2003. بەڵام هەندێ‌ ژێدەری تری نافەرمی باسی ئەوە دەكەن، كە لە ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستان تۆماری نزیكەی “400” چوارسەد هەزار بێسەروشوێنكراو بوونی هەیە، بەڵام ژمارەكە تا ئێستا وەك ژمارەی فەرمی رانەگەیەنراوەو پشتڕاست نەكراوەتەوە.
جوڵاندنی دۆسییەكە؟
پێویستە لەوێوە دەست پێبكەینەوە: بێسەرو شوێنكراوان كێن لە كوردستان؟ واتا بەجددی پێویستمان بە داڕشتنەوەی پێناسەی بێسەرو شوێنكراوانە، چونكە ئەوەی تا ئێستا مامەڵەی لەگەڵ دەكەین پچڕپچڕەو ناتوانێ‌ وێنایەكی تەندروستمان بدات بەدەستەوە. بەواتایەكی تر، تا وڵامی پێویستی ئەم پرسیارە نەدەینەوە، ناتوانین ئەم هەنگاوانەی خوارەوە بنێین” یەكەم: مافی كەس و كاری بێسەرو شوێنكراوان دیاری بكەین. دووەم: بەرپرسیارێتی گەڕان و دۆزینەوەی شوێن و جێگای بێسەرو شوێنكراوان و ساغكردنەوەیان. سێیەم: شرۆڤەكردنی بڕگەو بابەتە یاساییەكانی تایبەت بە بێسەرو شوێنكراوان لە هەرێمی كوردستان و داڕشتنەوەیان بە شێوەیەك كە بگونجێ‌ لەگەڵ یاساو ریسا نێودەوڵەتیەكان. چوارەم: گەیشتن بە ئاستی شێوازی لێكۆڵینەوەی مۆدێرنی (DNA)، بە ئامانجی بەشداریی پێكردنی لە پرۆسەی پرسی بێسەرو شوێنكراوان. پێنجەم: كاراكردنی میكانیزمی كاركردنی نێوان خێزان و كەس و كاری بێسەرو شوێنكراوان و حكومەت، وەك بنەمایەك لە پێناو سەقامگیری كۆمەڵایەتی”.
ئەمانەو چەندین رێ و شوێنی تر، بە نادیدەگرتنی لە دۆسییەی ئەم پرسەداو كارلەسەرنەكردنیان، بەهیچ شێوەیەك نامانگەیەننە سەر راستە رێی كاركردنی پێویست.
دادپەروەری!
پرسی بێسەرو شوێنكراوان، لە هەستیارترین پرس و بابەتەكانی ئەمڕۆی كۆمەڵگای مرۆڤایەتیە، بەڵكو دەكرێ‌ وا ئەژماربكرێ‌ بەبێ‌ چارەسەركردنی ریشەیی پرسی بێسەرو شوێنكراوان، ناتواندرێ‌ دادپەروەری كۆمەڵایەتی بەرجەستە بكرێ‌. هەربۆیە پێویستەو یەكێك لە ئەرك و بەرپرسیارێتیەكانی نەتەوەیەكگرتوەكان و ئەنجومەنی ئاسایش و تەواوی سیستەم و دەوڵەتەكان، پەیوەست بن یان ئیلتزام بكەن بە بنەماكانی رێككەوتنامەی نێودەوڵەتی تایبەت بە بێسەرو شوێنكراوان، بۆ ئەوەی بتوانرێ‌ لە ئاستی كۆدەنگیەكی نێودەوڵەتی چارەنووسی زۆرترین ژمارەی بێسەرو شوێنكراوان ئاشكرا بكرێن و كەس و كارەكانیان لە چارەنووسیان دڵنیابكرێنەوە.
ئەمەش سەرەتای بەرجەستەكردنی دادپەروەری راگوزاری یان گوێزەرەوەیە، كە دەتوانێ‌ ماف بۆ كەس و كاری بێسەرو شوێنكراوان دەستەبەربكات و پێچەوانەی ئەمەش پرۆسەی بێسەرو شوێنكردن لە جەنگ و ململانێكان و ئەنجامدانی تاوانەكانی “جینۆساید، دژی مرۆیی، جەنگ، دووژمنكارانە” وەك هەرەشەیەك بۆ سەر كۆمەڵگای مرۆڤایەتی بەردەوامی دەبێت و ژمارەی بێسەروشوێنكراوانیش لەزیادبوون دەبن.
پرسیاری جەوهەری؟
پرسیاری جەوهەری لە بیرهێنانەوەی ئەو بەروارو ژمارانە، ئەوەیە چیمان كردوە بۆ بەدەست هێنانی چارەنووسی ئەو بێسەرو شوێنكراوانە؟ بەرپرسیارێتی سەرشانی ئێمەو كۆمەڵگای مرۆڤایەتی لە كوێدایە؟ ئایا تواندراوە لایەنی كەمی ئەم بەرپرسیارێتیە بەجێبگەیەنرێ‌؟ چۆن لەم پرسە هەستیارو گرنگە مرۆییە بنواڕین؟ نەخشە رێگاو پلانمان چی بێت، بۆ ئەوەی بەرپرسیارێتی خۆمان بەجێبگەیەنین؟ ئایا ئەمە بەتەنیا ئێمە دەكرێ‌ یان بە پێچەوانەوە ئەم ئەركە پاڵ پشت و هاوكارو دەستباری گەورەی دەوێ‌؟
چی بكرێ‌؟
چی بكرێت، بۆ ئەوەی بتوانرێ‌ لە ئێستاداو بۆ داهاتووش، ژینگەیەكی تەندرووست دابمەزرێنین بەدوور بێت لە هەرەشەو مەترسییەكانی پرۆسەی ئەنجامدانی تاوانەكان و پرۆسیسی بێسەرو شوێنكردن؟ پێویستە ئەمە پرسیاری تەنیا یەك دەوڵەت و حوكمڕان و نەتەوەو گروپ و ئاین و ئاینزا نەبێت، بەڵكو پێویستە پڕۆژەی تەواوی كۆمەڵگای مرۆڤایەتی بێت، ئێمەش وەك كوردو گەلی كوردستان و تەواوی پێكهاتەكانی، كە بەدرێژایی مێژوو بەشێك بووین لە قوربانی ئەنجامدانی تاوانەكانەكان و پرۆسیسی بێسەرو شوێنكردن، ببێنە بەشێك لە بزووتنەوەی مەدەنیانەی وەستانەوە بە دژی ململانێ‌ چەكداریی و جەنگ و تاوان و شاڵاوەكانی بێسەرو شوێنكردن.
كە هەر ئەمەش یارمەتیدەرمان دەبێت، بۆ ئەوەی بتوانین مافی ژیان دەستەبەربكەین و رەگەزەكانی فەلسەفەی ژیان دۆستی بەهێز بكەین.

راسپاردە
یەكەم: یەك پێناسە بۆ پرسی بێسەرو شوێنكراوان لە سەرجەم ئاستەكان لە هەرێمی كوردستان دابندرێ‌، بەمەش دەتوانین هەنگاوێكی كرداری بنێین و بیكەینە دەست پێك بۆ كاركردنمان.
دووەم: كاركردن بۆ بەرهەم هێنانی یاسایەك لە هەردوو ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق و پەرلەمانی كوردستان، تایبەت بە پرۆسیسی ئاشكراكردنی چارەنووسی ژمارەی تەواوی بێسەروشوێنكراوان، لە هەموو ئاستە جیاجیاكان، چونكە بەبێ‌ یاسایەكی لەم شێوەیە ناتوانرێ‌ ئەم بەرپرسیارێتیە بەجێ‌ بگەیەنرێ‌، سەرەتای ئەم دەست پێكەش ئەكرێ‌ بە یاسایەكی نوێ‌ یان هەمواركردنەوەی یاسای گۆڕە بە كۆمەڵەكانی عێراق و فراوانكردن و هەمەلایەنكردنی دەست پێبكرێ‌.
سێیەم: بەیاسا پرۆسیسی كردەوەی بێسەرو شوێنكردن، لە هەرئاست و قەبارەیەكدا بێ‌ و بەهۆی هەر ململانێ‌ و بەریەك كەوتنێكەوە بێ‌، یاساغ بكرێ‌ و ئەنجامدانی سزای یاسایی قورس بگرێتە خۆ.
چوارەم: چارەنووسی بێسەرو شوێنكراوان، لە عێراق بە گشتی و كوردستان بە تایبەت، لە رێگای نەخشە رێگایەكی تۆكمەو بە شێوەیەكی سیستماتیك، بكرێتە ئەولەویاتی بەرنامەی كارو بخرێتە بواری جێبەجێكردنەوە.
پێنجەم: بانكێكی زانیاری تایبەت بە دۆسیەی سەرجەم بێسەرو شوێنكراوان، بە شێوازو میكانیزمی مۆدێرن دابمەزرێنرێ‌، بۆ ئەمەش پێویستمان بە راوێژی دەزگاو رێكخراوە جیهانیەكانی خاوەن ئەزموونی كاركردن، بۆ نموونە دەزگای “icmp”، كە یەكێكە لە شارەزاترین دەزگاكانی پرسی بێسەروشوێنكراوان و 20 ساڵ ئەزموونی كاركردنی هەیە.
شەشەم: گۆڕی بەكۆمەڵ لە عێراق و كوردستان، كە بە پێی ژێدەرو ئامارەكانی بەردەست، سەرووی “300” سێیسەد گۆڕی بەكۆمەڵە، چارەنووسی زۆرترین ژمارەی بێ‌ سەرو شوێنكراوی لە خۆگرتوە، هەروەك لە ماوەی حكومڕانی بەعس لە عێراقدا، زۆرترین خەڵكی لە چاوەڕوانی چارەنووسی كەس و كارەكانیان راگرتوە، بۆیە گرنگترین دۆسییە لەم پرسەدا، دۆسییەی گۆڕە بە كۆمەڵەكانی عێراقەو پێویستە ببێتە یەكێك لە سێكتەرە گرنگەكانی كاركردن. تاوەكو ئەم بابەتە لە ئاستی گرنگی و قورساییەكەی بایەخی پێنەدرێ‌، ناتوانین باس لە دادپەروەری گوێًزەرەوەو سەقامگیری كۆمەڵایەتی بۆ كەس و كاری قوربانی بكەین.
حەوتەم: پێویستە لە هەرێمی كوردستان، یاسایەكی تایبەت بە مافی كەس و كاری بێسەروشوێنكراوان هەبێ‌، دوور لە هەل و مەرج و كات و بەرواری بێسەروشوێنكراوان و لایەنی نەتەوەیی و رەگەزی و ئاینی.
هەشتەم: پەیمانگای دادی پزیشكی لە هەرێمی كوردستان بۆ ئاستێك پێش بخرێ‌، كە بتوانێ‌ دەرەقەتی پرس و دۆسییەی بێسەرو شوێنكراوان بێت، نەك لەو ئاستەی ئێستا كە ناتوانێ‌ لە ئاستی پێداویستیەكانی پرسەكە دۆسییەكە وەك تایبەتمەندییەكانی و پێویستی كارلەسەركردنیان هەڵسوڕێنێ‌.
هەشتەم: یارمەتیدان و هاوكاریكردنی كەس و كاری قوربانیانی بێسەروشوێنكراوان، یەكێكە لە ئەرك و بەرپرسیارێتیە گەورەكان، بۆ ئەوەی كاریگەرییەكانی بێسەرو شوێنكردنی ئەندامانی خێزانەكانیان بە شێوەیەكی تەندروست نەهێلدرێت، ئەم هاوكارییە لە رووی مادی و مەعنەوییەوە پێویستە.
كۆتایی
بۆ ئەوەی پڕۆژەی بێسەرو شوێنكراوانی تاوانەكانی “جینۆسایدو كیمیاباران، دژی مرۆیی، جەنگ، ململانێ‌ و شەڕی ناوخۆیی”، لە كوردستان بكەینە نەخشە رێگای كاركردن و بیخەینە بواری كردارییەوە، پێویستە لەسەر ئاستی كوردستان، دەزگایەكی نیشتمانی بە هەموو پێداویستیەكانیەوە دابمەزرێت، بەبێ‌ دامەزراندنی ئەم دەزگایە، ناتوانین ئەوەی ئامانجە لەم پرسەدا پێی بگەین، بەڵكو كێشەو گرفتەكانی دوو توێی پرسەكە وەك خۆیان و قەبارەی كاریگەرییە ترسناكەكانی دەمێننەوە.
هەروەها پێویستە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی ئەم دەزگایە، بۆ پرۆتۆكۆڵ و رێككەوتنی پێویست، لەگەڵ دەزگا خاوەن ئەزموون و پرۆفیشناڵەكان، سەربەست بكرێت، كەبەم رێگایە دەتوانرێت تەواوی ئەو شەش خاڵەی وەك راسپاردە هاتوون بخرێنە چوارچێوەی كارپێكردنەوە.

• نووسەرو شارەزا لە بواری جینۆسایدو ئەنفال

بۆچوون