Naxsh Bannar Ad

جینۆساید كورد
2017/05/19 19:03
نوسەر: جینۆساید كورد

جینۆساید لە عێراق

 

جینۆساید لە عێراق
پەلامارە مەترسیدارەكان، كوشتن و لەنێوبردنی كورد بە ئەنقەست

هۆشیاری عەبدل عەزیز

پێشەكی
لە مێژووی سیاسی و حوكمڕانی عێراقدا كورد و زۆربەی زۆری نەتەوە و ئەتنیە ئاینی و كۆمەڵایەتیە جیاوەزەكان تووشی سڕێنەوە و لە نێووبردن و پاكتاوی نەژادی و ئاینی و تایفی بوونەتەوە و كەوتوونەتە بەرپەلاماری ئەقڵیەتی شۆڤێنی عەربی و هەڵگرانی فیكر و فەلسەفەی فاشییەت ، واتا بە درێژای مێژووی پێكەونانی عێراق وەك دەوڵەتێكی فرە كلتوری جیاواز و ناهاوبەش بەیەكتر گرفت و ئیشكالیەتی سوڵتەی سیاسی لە گەشە و گەورەبوونەوەدا بوە و رۆژ لە دوای رۆژ كێرڤی ئەم مەترسیە لە پرۆسەی سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتی ئەم دەوڵەتە دا كە ( عێراق ) ی ناوە بەرەو سەر هەڵكشاوە و هیچكات نەتوانراوە ئاڵۆزیەكان بە ئاست و قەبارەی خۆی چارەسەر بكرێ . چارەسەرنەكردنی ئەمەش چ لە ڕابردوو چی ئێستاش وەك توخم و رەگەزێكی نەتەوەی سەردەست هەرماوە و كاریگەری خۆی دادەنێ . هەرچەندە مێژوی‌ پێكەوە ژیانی‌ نەتەوە و ئەتنیە جیاوازەكان لەژێر خێمە و قوبەی یەك‌ دەوڵەتی‌ ناوەندیدا، هیچ كات بێ‌ كێشە و ئاریشەی توندو بێ ململانێ‌ نەبوە، هەمیشە دەوڵەت وەك یەكەی سەرەكی حوكمڕان سیمای‌ نەتەوەی‌ دەسەڵاتداری‌ پێوە دیار بوە، كە زۆر جار بۆ یەكلایكردنەوە و هەوڵدان بۆ دیسپلینكردنی كۆمەڵگا زۆرایەتی‌ كاریگەری خۆی بوە و نەتەوەو تایفەكانی تری وەك هاوبەش و یەكسان بەخۆی‌ سەیر نەكردوە، بەڵكو خۆی‌ بە خاوەن ماڵ‌ و دەسەڵاتی ڕها زانیوە و ئەوانی تریشی‌ وەك میوان و كۆمەڵ و گروپی نەتەوەی و ئاینی بچوك بینیوە . دیارە وابەستەبوونی ئەو ڕژێمانەی لە عێراقیشدا حوكمڕانیان كردوە بەم بیرۆكە وتێروانینە شۆڤێنیە وای كردوە هەمیشە گەڕانەوە بۆ تەنها تاكڕەوی نەتەوەی عەرەب و بەلاوەنانی ڕاستی بوون و هێزو توانای كلتور و نەتەوە و ئەتنی تر بسڕێتەوە و دەرگایەكی واڵابووە بۆ سەرهەڵدانی دەیان كێشە و ئیشكالیەتی جۆراوجۆر كە لە ڕابردوو ئێستاشدا رۆڵ و كاریگەریان هەر ماوە و نەتوانراوە ڕێگری لێ بكری بۆ ئەوەی ناعەرەبەكان كە وەك هاوبەشێكی سیاسی و ئابوری مێژووی لە عێراقدا بۆخۆیان بە ئاشتیانە و دور لە هەر گرفتێك بژین .
كوردیش وەك یەكێك لەو هاوبەشە سیاسی و ئابوریە ناعەرەبەی عێراق لەوەتی پێكهێنانی دەوڵەت عێراقەوە لە ژێرجەور و ستەمی شۆڤێنیەتی عەرەبدا دەناڵێنێ و لە زوربەی‌ قۆناغەكاندا دژایەتیەكی‌ توندی نەتەوەیی و زۆر جاریش هەوڵی‌ توانەوە و سڕینەوەی دراوە، پرۆسەكانی‌ ئەنفال و هەڵەبجە،لەناوبردنی‌ بەرزانیەكان و دەركردنی‌ فەیلیەكان نمونەی‌ نوێن بۆ قینی‌ ڕەگەزپەرستانەی شۆڤێنیەتی عەرەبی بەرامبەر بە كورد، ئەمە جگە لە شەری‌ چەند ساڵەی‌ لەناوبردنی‌ دژ بە بزوتنەوەی‌ رزگاریخوازی‌ گەلی‌ كورد كە ڕێگەی نەداوە ئەم نەتەوەیە بە شێوەیەكی سروشتی و بابەتیانە لەسەر خاكی خۆی كە لە ڕابردوودا و بە هۆی بەرژەوەندی كۆمەڵگای نێودەولەتی و وڵاتانی زلهێزەوە لە ناوچەكەدا دابەشكراوە بژێت . دیارە ئەم هەنگاوی ڕێگرتن لەهاوبەشی و پێكەوەیەش لەو ئەقڵیەت و تێروانینەوە سەرهەڵدەدا كە عەرەب بەدرێژای مێژوو لە ژێر زۆر ناوی جیاجیادا هەوڵی سرینەوەی گەلانی دەوروبەری خۆی داوە جارێك بە ناوی خاك و جاریك بە ناوی ئاینەوە نمونەش زۆرە و نزیكترینیان سڕینەوەی قیبتیەكانی میسر و ئەمازیخی و بەربەریەكانی جەزائیر و مەسیحیەكانی ناوچەكەیە كە تائیستاش بەردەوامی هەیە و ئەمەش جگە لە هەوڵێكی ناكۆتا بۆ سڕینەوەی شوناسی میلەت و ئەتنیە جیاوازەكانی وەك كورد هیچی ترنیە. هەرچەندە توخم و ڕەگەزەكانی توندرەوی‌ نەتەوەیی یان شۆڤێنیەت و رەگەز پەرستی‌، سیمایەك نیە تایبەت بێت بە میلەتێك یان كەمە نەتەوەیەك، بەڵكو تۆوی‌ ئەم دیدو تێروانینە مەترسیدارە لەناو زۆربەی زۆری نەتەوەكاندا بە كوردیشەوە هەستی پێدەكرێت و دەبینرێ، بەڵام ئەو كاتە دەردەكەوێت و گەورە دەبێ و گەشەدەكات كە لە چوارچێوەی نەخشەیەكی دیاری كراودا كە بارودۆخی‌ زاتی‌ و مەوزوعی‌ لەباربێت و بەرژەوندیە نەتەوەیەكان تێكەڵبن لە حوكمڕان و دەسەڵاتدارێتیدا. وەك ئەوەی كە لە بونیادنانی عێراقی نوێدا سەری هەڵدا، واتا ئەم پرۆسەیە ، وەك توخمێكی بۆ ماوەی بوونی هەیە و بە پێی كات و شوێنی گونجاو سەرهەڵدەدات و دەبێتە هۆكار بۆ هەنگاوەكانی سرینەوە و قبوڵنەكردنی ئەوی تر ، ئەم توخمە لە عێراقیشدا هەر لە كۆتایی بیستەكانی سەدەی ڕابردوەوە دەستی پێكردوە تا هاتنە سەرحوكمی حیزبی بەعس ئەم نكوڵیكردنە زیاتر چڕبووەتەوە، و سەرەتاش لە گۆڕینی دیموگرافی و ژیانی ئاسایی تاكە ناعەرەبەكانەوە دەستی پێكردو بەردەوام بوو تا هەنگاوەكان گەیشتە تەعریب و تەبعیسی ناوچەكوردیەكان و بەردەوامیش كێشەكان لە لایەن حكومەتی ناوەندەوە دروستدەكراو رەوانەی دەرەوەی خۆی وەك سوڵتەی ناوەندی دەكرا و دواجاریش هەوڵی دەدا بە ئاراستەی شاڵاوی سەربازی و كوشتو بڕ كۆتای پێبهێنێت. دیارترین شاڵاوی كۆكوژی رژێمی بەعس لە پێش شاڵاوی ئەنفالدا، خۆی لە شاڵاوی سەر بەرزانیەكان و كوردە فەیلیەكاندا دەبینێتەوە كە مەزەندە دەكرێ بە لە ناوبردنی زیاتر لە (000 23 ) هاوڵاتی سڤیل كە پێك دێ لە شێواندن و دەربەدەركردن وبێسەرو شوێنكردنی نزیكەی ( 000 15 ) هەزار فەیلی و ( ٨٠٠٠ ) بەرزانی ، ئەمە جگە لە ڕاگواستن و رۆخاندنی ژمارەیەكی زۆر لەو گوند و ئاواییانەی كە دەكەوتنە سەر سنورەكانی ئێران و توركیا بە هەنجەتی پاراستنی سنور و قایمكردنی پایەكانی سێستەمی حوكمرانی لە عێراقدا . ئەمەش بە پێی هەموو پێوەرە یاسایە نێودەوڵەتیەكان جینۆساید كردن و سڕینەوەیە و هەوڵە بۆ لە ناوبردن و پاكتوكردنی كورد وەك نەتەوەیەكی جیاوز لە نەتەوەی عەرب. … بۆ خوێندنەوەی تەواوی بابەتەكە ئەم لینگە بكەرەوە: جينؤسايد لة عيَراق

بۆچوون